Keep the Faith

Jouw online gids in onzekere tijden

Afbeelding bij Waar halen we het geduld vandaan?

Waar halen we het geduld vandaan?

Door: Bas van der Graaf

Bas van der Graaf is dominee en begeleidt tal van vernieuwingsprojecten binnen de Protestantse Kerk van Amsterdam.
Foto door Umit Bulut.

Van een snelle opheffing van maatregelen is geen sprake. Onze hoop wordt daarmee op de proef gesteld. Hoe oefenen we geduld?

Tijdens de persconferentie van afgelopen dinsdag maakte onze premier duidelijk dat van een snelle opheffing van maatregelen geen sprake kan zijn. In zoveel woorden was de boodschap: heb geduld, hou vol! Al luisterend begon ik te beseffen dat we in een andere fase terecht zijn gekomen. Na de fase van het instellen van maatregelen, het gewend raken aan de anderhalve meter, het oefenen in discipline en gehoorzaamheid, komen we nu in de fase van het geduld.


De hoop van velen – de hoop op de kappersschaar in je haar, op een drankje op je favoriete terras, de hoop die schaar weer te kunnen hanteren of dat drankje weer te kunnen serveren – wordt zwaar op de proef gesteld. De eerste reacties (ik las ze in het Parool) zijn dan ook tekenend: ‘niet verrast, wel heel teleurgesteld’ (organisatoren evenementen) en ‘frustraties bij achterban groeien’ (VNO-NCW), ’20 mei is lichtjaren weg’ (horecaondernemers). Begrijpelijk allemaal, maar bij mij rees vooral de vraag: waar halen we het geduld vandaan?


Geduld als geestelijke oefening

In de christelijke traditie is (net als in andere tradities overigens) veel aandacht voor het oefenen in geduld. Niet zo vreemd als je bedenkt dat geloof zich altijd bevindt tussen belofte en werkelijkheid in. De belofte is de vernieuwing van het bestaan, de werkelijkheid is dat dit nieuwe lang op zich laat wachten. En dat vraagt om veel geduld. Geduld, dat geoefend moet worden. Zeker in een cultuur waar we geduld een beetje uit het oog zijn verloren. Het is door velen al opgemerkt en opgeschreven: wij leven in een cultuur waarin geduld geen deugd meer is. ‘I want the world and I want it now!’ Als dat klopt, zal geduld niet vanzelf komen. Het zal een oefening zijn, een geestelijke oefening ook.


Twee veelzeggende oude woorden

Twee oude, deels vergeten woorden wijzen mij al jaren de weg in het oefenen van geduld.


Het eerste woord is: lankmoedigheid. In oude vertalingen van de Bijbel is dat een veelgebruikt woord voor geduld. Letterlijk betekent het zoiets als: lang van gemoed zijn, lang van ziel, lang van adem. Het is dus een heel spiritueel woord, dat er op wijst dat je je niet door de omstandigheden laat leiden, maar door je eigen innerlijk, je eigen ziel. Het is opmerkelijk dat deze lankmoedigheid allereerst als een karaktereigenschap van Gód wordt beschreven. Hij neemt de tijd voor dingen, vaak veel langer dan wij voor mogelijk houden. Ook als hij reden heeft om boos te zijn, stelt hij die boosheid uit. Hij reageert vanuit zijn hart. Zijn lankmoedigheid is een voorbeeld voor ons, maar ook een bron om uit te putten. Geduld is ten diepste een lage geestesadem hebben.


Het tweede woord is een oud Engels woord: ‘longsuffering’. Dat betekent zoiets als: lang kunnen lijden. Daar zit het besef achter dat geduld altijd met lijden te maken heeft. Geduld oefenen doet pijn, omdat het tegen ons ego, tegen onze cultuur, tegen onze verwachtingen ingaat. Omdat het meestal langer duurt dan we hoopten en kunnen verdragen. Omdat het vaak eerst door de diepte moet voor we weer omhoog kunnen. Omdat we ons niet kunnen voorstellen dat de wereld niet meer is zoals hij was. Het mooie van dat woord is dat het ons eraan herinnert dat dit lijden ons niet hoeft te verrassen. Het is gegeven met het leven, reken er dus maar op. Ook in de komende tijd zullen we meer ‘longsuffering’ nodig hebben dan ons lief is.


Geduld oefenen

We zullen dus geduld moeten oefenen de komende tijd. Die twee oude woorden kunnen ons helpen dat op een goed manier te doen.


We oefenen ons in lankmoedigheid door onze ziel te voeden en steeds weer op adem te laten komen. Alle spirituele tradities zijn het eens over wat daarvoor nodig is: meditatie en/of gebed. Je ziel openen voor bronnen van liefde, genade, geduld en goedheid. Door dat te doen kan ons gemoed groeien in lengte, trainen we ons in een lange adem. Een mooie bijbeltekst is Spreuken 16:32. In een oude vertaling luidt die: ‘De lankmoedige is beter dan de sterke; en die heerst over zijn geest, dan die een stad inneemt.’


We oefenen ons in ‘longsuffering’ door de waarheid onder ogen te zien en ons niet te verliezen in illusies of vals optimisme. Juist nu hebben we behoefte aan de waarheid, ook als die hard is. Het is mooi om te zien hoe premier Rutte liet blijken zelf ook met die waarheid te worstelen, maar tegelijkertijd belooft zich alleen door die waarheid te laten leiden. Geen illusies of vals optimisme dus, maar tegelijk wel leven van hoop, van de gegronde hoop dat door het lijden en de strijd heen weer een toekomst gloort.



Meer in Amsterdam

Wekelijkse update ontvangen?

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en ontvang elke week de nieuwste berichten in je mailbox.

Vul een geldig email adres in.

Nee, dank je