Creationisme in het onderwijs

maart 10th, 2009

De makers van de folder ‘Evolutie of schepping‘ zijn blij met alle aandacht die hun actie heeft gekregen.

De actie krijgt hoogstwaarschijnlijk een vervolg. Er werd eerder al gesproken over een folder die meer zou ingaan op de effecten van de evolutietheorie op morele en ethische kwesties. Vandaag lees ik in het Reformatorisch Dagblad dat de foldermakers van plan zijn om lesmateriaal samen te stellen.

Dit laatste vind ik zorgelijk - en dat is nog zacht uitgedrukt.

door: Simon

Vrijheid van onderwijs
Het onderwijs in Nederland is vrij. Ouders hebben de keuze of hun kind openbaar onderwijs volgt, of bijzonder onderwijs gebaseerd op een religie of levensbeschouwing. Beide ontvangen geld van de overheid. [bron]
De examens die leerlingen moeten afleggen zijn wel overal hetzelfde, dus de lespakketten dienen een bepaalde basisinhoud te hebben. Maar dit systeem van vrij onderwijs maakt het mogelijk om de lessen zo in te vullen dat er voldoende aandacht is voor levensbeschouwelijke inkleuring en aanvulling op het standaard lespakket.

Vanwege dit systeem is er geen juridisch bezwaar te maken tegen het onderwijzen vanuit aanvullingen op lespakketten. Mijn bezwaar tegen de plannen van de foldermakers is dan ook niet juridisch, of politiek van aard, maar particulier (persoonlijk).

Bezwaren
Mijn bezwaar tegen de plannen van de foldermakers bestaat uit drie aspecten:
(1) de reeds uitgebrachte folder geeft geen vertrouwen in de inhoud van de lespakketten
(2) de actie lijkt op pogingen van fundamentalisten in de VS om creationisme op scholen te onderwijzen
(3) het gevaar bestaat dat er een eenzijdig stempel wordt gedrukt op een complex onderwerp

Ad 1) de inhoud
Als de samenstellers van de folder ‘Evolutie of schepping - wat geloof jij?’ verder gaan met het ontwikkelen van materiaal, dan houd ik mijn hart vast voor de inhoud. (Ik ga mijzelf niet herhalen, dus voor een analyse van de inhoud van de folder verwijs ik naar de verschillende bijdragen op deze site over de folder.) En ik ben niet de enige met een inhoudelijke kritiek op de folder. Theologen, wetenschappers en anderen hebben op verschillende manieren te kennen gegeven dat er flink wat schort aan de informatie en argumentatie in de folder.
Het kan toch niet zo zijn dat schoolgaande kinderen worden onderwezen in slecht onderbouwde en foutieve zaken? Ik hoop van harte dat de bestuursorganen van het bijzonder onderwijs het met me eens zijn dat de kwaliteit van het onderwijs ook (juist!) bij dit soort onderwerpen aan hoge normen moet voldoen.

Ad 2) de VS en creationisme
In de Verenigde Staten is het onderwijssysteem anders dan bij ons. Daar is geen sprake van gesubsidieerd bijzonder onderwijs. Mensen die niet blij zijn met het openbare onderwijs, kiezen vaak voor ‘home-schooling’ of privéscholen. In de VS zijn in het verleden wel meerdere pogingen gedaan om het creationisme toe te voegen aan de lespakketten op openbare scholen. Dit leidde tot grote discussies en zelfs tot rechtzaken. In deze discussies kwam duidelijk naar voren dat er door sommige christenen een ideologische strijd wordt gevoerd rondom de evolutietheorie en het wetenschappelijk onderwijs daarover. Uit deze strijd is gebleken dat het creationisme niet voldoet aan de normen voor de wetenschap, of het onderwijs daarover. In alle rechtzaken over dit onderwerp hebben de rechters keer op keer geoordeeld dat creationisme niet als wetenschap kan en mag worden onderwezen op scholen naast de evolutietheorie. In plaats van hier lering uit te trekken, lijken de foldermakers deze strijd nog eens op kleine schaal opnieuw te willen voeren in ons land. Ik kan de uitslag bij voorbaat al voorspellen. Maar het is niet zozeer de uitslag die mij zorgen baart, als wel het feit dat er door die ideologische strijd tegenstellingen ontstaan en op scherp worden gezet die vanuit de grond van de zaak niet nodig zijn. Er bestaat dus een serieus gevaar voor een overbodige strijd; iets wat altijd voorkomen zou moeten worden.

Ad 3) complex onderwerp
Als er in het bijzonder onderwijs aandacht wordt besteed aan vraagstukken rondom schepping en evolutie, dan sta ik daar in principe volledig achter. Gezien het belang van het onderwerp en de geschiedenis ervan (maar ook de actualiteit), is het niet meer dan logisch dat op scholen aandacht wordt besteed aan de Bijbel, creationisme en wetenschap en de verbanden of verschillen daartussen. Ik zou daar wel aan willen toevoegen dat deze aandacht zich moet richten op het volledige terrein van religie en wetenschap en niet alleen op het gebied dat zich bezig houdt met dit specifieke onderwerp. Ik zou het buitengewoon jammer en gevaarlijk vinden als een eenzijdige insteek (schepping óf evolutie) dominant zou worden in een gesprek over geloof en wetenschap op bijzondere scholen. Het is van groot belang om creationisme niet als wetenschap te onderwijzen, maar ook niet als scheppingsleer. Creationisme kan wel worden behandeld als een poging van een minderheid in het christendom om langs natuurwetenschappelijke weg de fundamenten van het geloof veilig te stellen.

Ik wil niet de indruk wekken dat creationisten niet mee mogen praten op scholen, of in openbare discussies. Wel zou ik graag zien dat het creationisme de aandacht krijgt die het verdiend en niet de aandacht die het af wil dwingen.

Entry Filed under: Persoonlijk, Wetenschap, Folder 'evolutie of schepping' 2009