Folder: evolutie of schepping - wat geloof jij? (08)

januari 4th, 2009

Inhoudelijke bespreking kopje 4 - ‘Wat gaat vanzelf?’

Omdat 2009 is uitgeroepen tot Darwinjaar, zal er veel worden gesproken en geschreven over het geesteskind van Darwin: de evolutietheorie. Ook tegenstanders van deze theorie roeren zich. Zo is een groep creationisten van plan om vlak voor de geboortedag van Darwin (12 februari) een folder uit te brengen met kritiek op de evolutietheorie. De inhoud van de folder is nu al on-line te bekijken. Omdat de folder zal worden verspreid in een huis-aan-huis actie en daarmee het creationisme vanuit een christelijke overtuiging in de huiskamers van veel mensen zal belanden, leek het mij goed om de inhoud van de folder bijlangs te gaan. Geeft de folder een correct beeld van de vragen rondom schepping en evolutie?

Inmiddels ben ik al toe aan de bespreking van het vierde kopje in de folder, getiteld: ‘Wat gaat vanzelf’?’ Tot nu toe ben ik uitgesproken negatief over de inhoud van de folder en ik ben benieuwd of het lezen van het vierde kopje hier verandering in zal brengen…

door: Simon

Onder kopje 4 in de folder, ‘Wat gaat vanzelf?’ wordt een pittig onderwerp aangekaart, hoewel de samenstellers van de folder weer eenvoudige taal en kinderlijke voorbeelden hanteren om hun punt te maken. Het pittige onderwerp is entropie.

Entropie is een maat voor de wanorde in een systeem. Wat we weten van entropie, is dat van de mogelijke toestanden waarin een systeem zich kan bevinden, indien geen energie aan het systeem wordt toegevoegd, er na verloop van tijd een toestand zal worden aangenomen waarin de entropie is toegenomen. Kort gezegd: de wanorde in een gesloten systeem zal altijd toenemen in de tijd.
In de folder staat een plaatje dat deze wetmatigheid treffend weergeeft:

Gebouwen vervallen inderdaad tot ruïnes, als ze niet goed worden onderhouden (als er geen energie wordt toegevoegd).

Maar wat heeft dit met evolutie te maken? Helemaal niets, want het leven op aarde is geen gesloten systeem. Dit beseffen de samenstellers van de folder ook, wat blijkt uit deze zin: “Volgens de evolutieleer is de mens in het verleden geleidelijk ontwikkeld (…). De evolutieleer leert dat de energie die nodig is voor deze ontwikkeling rechtstreeks van de zon komt.”

Als we de aarde en het leven daarop als een systeem zien, dan mogen we dit nooit als een gesloten systeem voorstellen, omdat er constant energie wordt toegevoegd door de zon. Het leven op de aarde hoeft dus niet te vervallen in wanorde, maar kan zich ordenen en bewegen, groeien en voortplanten.

Waarom wordt dit onderwerp dan aangesneden in een folder over evolutie of schepping? Dat blijkt uit de vraag die ze stellen aan het einde van het kopje:

“De evolutieleer leert dat in het verleden een klein ééncellig diertje vanzelf ontstond.

Uit dat dier ontstond geleidelijk vanzelf de mens. Klopt dit met wat je normaal om je heen ziet?”

Door het woord ‘vanzelf’ te verbinden met evolutie, lijkt het alsof de evolutietheorie iets beschrijft dat volgens onze ervaring en kennis helemaal niet kan. Gekke mensen, die evolutiebiologen! Er zijn een vijftal moeilijkheden met deze manier van denken:

1) De samenstellers van de folder menen toch niet serieus dat de wetenschap een theorie ontwikkelt die in strijd is met één van de hoofdwetten van de natuur?

2) De evolutietheorie leert niet dat in het verleden een klein ééncellig diertje vanzelf ontstond. En ook niet dat de mens vanzelf ontstond. Het woordje ‘vanzelf’ impliceert dat er geen energie, geen wetmatigheden en geen chemie aan te pas zijn gekomen. En dat is onzin, ook volgens wetenschappers.

3) Een geleidelijk proces van miljoenen jaren is inderdaad niet te vergelijken met wat je normaal om je heen ziet. Dat heeft alles te maken met de doorlooptijd van het proces, maar niets met de daarbij betrokken mechanismen en mogelijkheden. De vraag is dus eigenlijk niet goed te beantwoorden en is daardoor verwarrend.

4) Wat bedoelen de vraagstellers met ‘wat we normaal om ons heen zien’? De vraag wordt gesteld zoals dat ook in de klas gebeurd: het stellen van de vraag impliceert dat het antwoord bekend hoort te zijn bij de lezer. Maar de vraagstelling is vaag en kan niet eenvoudig worden beantwoord. De folder wil suggereren dat er iets niet klopt aan de evolutietheorie, maar dat doen ze middels een vervelende tactiek. Als er iets niet zou kloppen, dan moeten ze dat inhoudelijk behandelen.

5) Waarom niet even gekeken wat wetenschappers zeggen over verval en entropie in relatie tot processen in de natuur? Er is (ingewikkelde) lectuur te vinden over dit onderwerp, maar bijvoorbeeld op het wetenschapsforum is een heldere repliek te vinden op het vaak gebruikte argument van entropie, geschreven door een docent natuurkunde. De samenstellers van de folder geven een incompleet beeld van het onderwerp dat ze aan de orde stellen. Daarmee doen ze de lezer tekort, want die wordt verkeerd en slechts ten dele geïnformeerd. Dit is niet een vervelende, maar een ronduit verkeerde tactiek.

Gebaseerd op bovenstaande kritiek moet ik concluderen dat deze paragraaf een onvolledige en slecht onderbouwde (en dus onterechte) kritiek op de evolutietheorie is. Net als bij de voorgaande paragrafen zou ik de samenstellers van de folder willen vragen de inhoud uit te breiden met relevante informatie, of in zijn geheel weg te laten.

Entry Filed under: Folder 'evolutie of schepping' 2009