Collins ‘in debat’ met dominee Visser

mei 14th, 2008

door: Simon

Francis Collins is een wetenschapper
van niveau en tevens auteur van het boek

“De Taal van God”
(eng. titel: “The Language of God”
a scientist presents evidence for belief)

Recentelijk gaf hij in een interview enkele antwoorden die wellicht dominee Rob Visser kunnen helpen om zijn visie op het scheppingsverhaal in Genesis te nuanceren. Ik geef enkele delen van het interview met Collins weer en geef daar een kort commentaar op.

Perhaps today’s conflict [tussen wetenschap en orthodox geloof], which seems particularly intense, is so difficult to understand because, after all, evolution has been very much on the scene for 150 years, and the science that supports Darwin’s theory has gotten stronger and stronger over those decades. That evidence is particularly strong today given the ability to study DNA and to see the way in which it undergirds Darwin’s theory in a marvelously digital fashion. And yet, we have seen an increasing polarization between the scientific and spiritual worldviews, much of it, I think, driven by those who are threatened by the alternatives and who are unwilling to consider the possibility that there might be harmony here.

Collins stelt hier dat de evolutietheorie wordt ondersteund door veel bewijs en dat de huidige inzichten in DNA-analyses de theorie nog sterker bevestigen dan in de jaren daarvoor. Vervolgens zegt hij dat mensen zich bedreigd kunnen voelen door deze visie op de natuur en dat ze niet de mogelijkheid willen overwegen dat er harmonie kan zijn tussen (christelijk) geloof en de evolutietheorie. Ik herken daarin de houding van dominee Rob Visser die deze mogelijkheid uitsluit door te wijzen op het feit dat de Bijbel ons die ruimte niet laat. Maar is dat ook zo? Collins zegt:

I take great comfort looking back through time, particularly at the writings of Augustine, who was obsessed by trying to understand Genesis and wrote no less than five books about it. Augustine ultimately concluded that no human being really was going to be able to interpret the meaning of the creation story. Certainly Augustine would have argued that the current ultra-literal interpretations that lead to young earth creationism are not required by the text, and would have warned that such a rigid interpretation, regardless of what other evidence comes to the scene, could potentially be quite dangerous to the faith, in that it would make believers out to be narrow-minded and potentially subject to ridicule. And in a certain way, that warning has come true with the battles we’re having right now.

Het is de kerkvader Augustinus niet gelukt om na jarenlange studie en na het schrijven van vijf boeken over Genesis tot een goede interpretatie van het scheppingsverslag te komen. Hij stelt dat de mens daar gewoonweg niet toe in staat is. Het vasthouden aan een letterlijke interpretatie van Genesis 1 (en 2) wordt mede daarom door de meeste theologen afgewezen. Temeer daar er nu voldoende aanwijzingen zijn (o.a. vanuit de kosmologie, geologie en biologie) dat een letterlijke lezing van Genesis 1 je ertoe moet brengen om al die aanwijzing te negeren of van een andere verklaring te voorzien. Deze klus (die creationisten op zich hebben genomen) leidt niet zelden tot hoon uit de wereld van de wetenschappen, maar ook uit de hoek van de theologen zelf. Volgens Augustinus en Collins zou die hoon wel eens terecht kunnen zijn.

Waarom is evolutie als proces zo moeilijk te accepteren? Collins noemt in zijn interview drie redenen. Ten eerste is evolutie intuïtief een moeilijk te geloven idee (de rol van toeval, de enorme doorlooptijd). Ten tweede is er (te) weinig aandacht geweest voor evolutieonderwijs op de scholen. Ten derde noemt hij:

And the third problem, of course, is that in some faith traditions, evolution seems to be a threat to the idea that God did it. I don’t actually see it as a threat at all; I see this as answering the question of how God did it. But certainly, some conservative Christian churches have had trouble embracing that conclusion, as it does seem to contradict a number of their views about how humanity came to be. Thus, people who have natural skepticism about the overall process, who have not had a decent science education to teach them why evolution actually makes sense and who have heard in Sunday school or from the pulpit that this theory is actually a threat to their faith, have a very hard time accepting, even after 150 years, that evolution is true.

Binnen bepaalde kringen wordt dus vastgehouden aan het idee van de bedreiging die uitgaat van de evolutietheorie als het gaat om hun religieuze tradities en overtuigingen. Als bovendien vanaf de kansel, of thuis, of op jongerendagen, de evolutietheorie wordt afgewezen en als dwaasheid wordt weggezet, dan is het moeilijk om deze ban te doorbreken en net als Collins helemaal geen bedreiging te zien in de evolutietheorie.

Ik kan persoonlijk een heel eind meegaan met Collins als het gaat om zijn visie op geloof en wetenschap, schepping en evolutie. Wat ik in ieder geval belangrijk vind is dat hij met een open vizier en een ‘open mind’ het gesprek aangaat met wetenschappers, theologen en met gewone mensen zoals ik. Weet Collins dan precies hoe het allemaal zit? Nee hoor, dat zal je hem niet horen zeggen. Wat hij wel zegt is dat de wetenschap geen handicap hoeft te zijn in het geloven in de God die leeft:

If you see God as the creator of the universe – in all of its amazing complexity, diversity and awesome beauty – then science, which is, of course, a means of exploring nature, also becomes a means of exploring God’s creative abilities. And so, for me, as a scientist who is also a religious believer, research activities that look like science can also be thought of as opportunities to worship.

Entry Filed under: Apologetiek, Theologie, Persoonlijk