Posts filed under 'Filosofie'
Stuart Kauffman vertelt in zijn boek ‘Reinventing the Sacred’ dat er redenen zijn om op een andere manier naar de natuur te kijken dan door de ogen van de wetenschap van de afgelopen eeuwen en haar reductionistische programma.
Kauffman hamert er in zijn boek op dat de natuur een zelforganiserend systeem is, waaruit verschijnselen emergeren (te voorschijn komen) die niet wetmatig zijn te voorspellen op basis van de voorafgaande situatie. Dit impliceert dat je de gangen van de natuur niet precies kunt nalopen en dus ook dat je de huidige staat van de natuur niet kunt reduceren tot de eigenschappen van de deeltjes waaruit de natuur bestaat.
Daarmee is het mechanische, deterministische wereldbeeld definitief verleden tijd. De natuur is eindeloos creatief en zelfordenend. Kauffman ziet in deze benadering een mogelijkheid om de mensheid onder een nieuwe religie te verenigen. God is dan de naam die we geven aan de eindeloze creativiteit van de natuur. En de voortbrengselen van die creativiteit, de levende natuur, moeten we heilig verklaren. Daarmee kunnen we dan een globale ethiek formuleren die het heilige respecteert en bewondert.
Wat denk ik, als christen, van deze unificatie van God, natuur en wetenschap?
Continue Reading mei 28th, 2008
‘God is natuur - de natuur is God’
Deze stelling kun je terugvinden bij de grote filosoof Spinoza en bij zijne wetenschappelijke hoogheid Einstein.
Beide grootheden wijzen het bestaan van een transcendente en persoonlijke, dus Bijbelse God af.
Deze pantheïstische gedachte, dat de natuur God is, lijkt makkelijker onder het atheïsme te plaatsen dan onder het theïsme. Immers: als God niets anders is dan de natuur, dan kunnen we bij ons spreken over de natuur de naam van God weglaten zonder de werkelijkheid geweld aan te doen. Maar is dat ook zo…
Continue Reading mei 16th, 2008
Zoals toegezegd schrijf ik kort iets over de inhoud van ‘God and the New Atheism’. John F. Haught laat in zijn boek geen spaan heel van de aanval van de nieuwe atheïsten op religie. Richard Dawkins, Sam Harris en Christopher Hitchens zijn slecht geïnformeerd, intolerant en ze zijn niet in staat om zuivere analyses te maken van de onderwerpen die ze bespreken.
Mede daarom zijn hun ‘antwoorden’ op de problemen en vragen die ze aandragen onzinnig en naïef.
Continue Reading april 27th, 2008
Een bekende Rooms Katholieke theoloog en schrijver op het gebied van Science and Religion is John F. Haught. Zijn meest recente boek is “God and the New Atheism” en is een kritische respons op de populaire boeken van de atheïsten Richard Dawkins, Sam Harris en Christopher Hitchens. Door: Simon
John Haught schrijft in zijn introductie op het boek:
“I have decided to write the present book in order to expose the fundamental flaws and fallacies that make the new atheism much less impressive than it may initially seem to be.”
Hoewel het boek in het Engels is geschreven, moeten de 100 pagina’s met duidelijke stellingen en uitleg geen probleem vormen voor diegenen die ook de boeken van Dawkins, Harris en Hitchens hebben gelezen. Een aanrader! Ik hoop binnenkort iets meer over dit boek op deze website te plaatsen, als ik hem helemaal gelezen heb.
april 22nd, 2008
In mijn bijdrage van 3 maart geef ik een analyse van de termen ‘toeval’ en ‘ontwerp’ aan de hand van een uiteenzetting van René van Woudenberg. Ik meen te mogen stellen dat ‘toeval’ en ‘ontwerp’ geen tegengestelde termen zijn in ons spreken over de natuur. Daarom zie ik als christen dan ook geen reden om de evolutietheorie te verwerpen op basis van het feit dat toeval een wezenlijke rol speelt in de theorie.
In een reactie op mijn uiteenzetting schrijft robbedoes: “in de media en publieke opinie gaat de evolutietheorie vaak wel degelijk hand in hand met de visie dat het ontstaan van het leven zijn oorsprong vindt buiten een hogere macht of doel om.”
Nu, dat is helemaal waar. In feite hebben we het dan over atheïsme: de afwezigheid van het geloof in god(en). Misschien wel de meest prominente atheïst van deze tijd is Richard Dawkins. Dawkins stelt op pagina 6 van zijn boek ‘The Blind Watchmaker’ het volgende:
“An atheïst before Darwin could have said, following Hume: “I have no explanation for complex biological design. All I know is that God isn’t a good explanation, so we must wait and hope that somebody comes up with a better one.” I can’t help feeling that such a position, though logically sound, would have left one feeling pretty unsatisfied, and that although atheism might have been logically tenable before Darwin, Darwin made it possible to be an intellectually fulfilled atheïst.”
En als je tegenwerpt dat evolutie - of de wetenschap - lang niet alles verklaart, dan krijg je het volgende antwoord:
“Perhaps there are some genuinely profound and meaningful questions that are forever beyond the reach of science… But if science cannot answer some ultimate question, what makes anybody think that religion can?”
(Richard Dawkins in ‘The God Delusion’, pagina 80)
Het beroemde ontwerpargument van William Paley, dat de natuur in al haar complexiteit en doelmatigheid getuigt van een intelligente ontwerper, was ooit het sterkste argument van gelovigen in gesprekken met niet-gelovigen. De evolutietheorie lijkt echter een bom te hebben gelegd onder dit argument: de natuur heeft zichzelf aan de haren omhoog getrokken en dat is gepaard gegaan met veel (natuur)geweld.
Triomfantelijk schuiven atheïsten zoals Dawkins de evolutietheorie daarom naar voren als slotstuk in een bewijsvoering die als doel heeft: het bestaan van God ontkennen, of op zijn minst zeer onwaarschijnlijk maken. In deze bijdrage wil ik aantonen dat dit nieuwe atheïsme weliswaar een luide stem heeft in het publieke debat, maar niet onweersproken blijft. Ook zal ik aangeven hoe ik reageer op de bovenstaande stellingen van Dawkins.
Continue Reading maart 11th, 2008
In mijn reactie op het essay van dr. ir. Schwarz over het ontwerpargument als godsbewijs, verwees ik voor een inhoudelijke behandeling van toeval en ontwerp naar een boek van René van Woudenberg:
‘Toeval en ontwerp in de wereld’
Doorverwijzen is natuurlijk gemakkelijk, maar zo wil ik er niet vanaf komen. Daarom deze poging om inhoudelijk in te gaan op de problematiek betreffende ons begrip van ‘toeval’ en ‘ontwerp’.
Eerst probeer ik beide termen te definiëren. Vervolgens pas ik de opgedane kennis toe om tot een goed begrip van ontwerp en toeval in de levende natuur te komen en meer specifiek: in de biologische evolutietheorie.
Continue Reading maart 3rd, 2008
Dolf Schwarz schreef op persoonlijke titel een essay over God en wetenschap dat is geplaatst in het Nederlands Dagblad van 22 februari 2008. De stelling van Schwarz is: natuurwetenschap bewijst dat God bestaat. In deze post ga ik in op de onderbouwing van deze stelling.
Dr. ir. A.F. Schwarz (oud-Universitair Hoofddocent van de Technische Universiteit Delft) stelt dat er twee theorieën zijn die het ontstaan van het heelal en het leven wetenschappelijk benaderen: evolutie en doelgericht ontwerp. In zijn essay probeert hij aan te tonen dat evolutie niet voldoet als wetenschappelijke theorie en dat doelgericht ontwerp (dat ik vertaal met Intelligent Design) de meest voor de hand liggende verklaring is.
Ik vind de argumentatie in het essay niet voldoende om deze stelling te verdedigen en zal uitleggen waarom. Ik geef steeds tussen aanhalingstekens een gedeelte van zijn essay weer en geef dan kort een reactie op dat gedeelte. Tenslotte trek ik enkele conclusies over het essay van Schwarz.
Continue Reading februari 26th, 2008
Laatst, in een discussie op een ander blog, schreef ik dat God niet een onderdeel van de zichtbare wereld is, maar wel aanwezig in (de gedachten van) de mens. Je zou ook kunnen zeggen: God is transcendent en immanent. Het begrip ‘immanent’ kan breder uitgelegd worden, maar ik gebruik graag minimale uitgangspunten in gesprekken, men kan immers altijd nog uitbreiden.
Een repliek van iemand op mijn uitspraak was, dat deze definities ook gelden voor Harry Potter. Harry Potter is immers transcendent, want hij is niet een onderdeel van de zichtbare wereld. En Harry Potter is immanent, namelijk aanwezig in (de gedachten van) mensen. Daarmee is spreken over God gelijk aan spreken over Harry Potter.
Deze manier van discussiëren over het bestaan van God zou je kunnen bestempelen als een ontologische discussie: wanneer kun je zeggen dat iets bestaat – en hoe bestaat het dan?
Bestaat God in dezelfde zin als Harry Potter?
Continue Reading september 18th, 2007
Het traditioneel christelijke antwoord “uit de Bijbel en de Natuur” lijkt niet meer te voldoen. De heren en dames filosofen hebben de epistemologie uitgevonden en de epistemologie stelt eisen aan de manier waarop betrouwbare kennis wordt verworven. In onze technische samenleving valt betrouwbare kennis vaak samen met wetenschappelijk verworven kennis en dat krijgen gelovigen dan ook regelmatig te horen: ‘bewijs maar eens dat God bestaat!’.
De natuurlijke theologie is een stroming binnen de theologie die eigenschappen van God probeert te beschrijven vanuit de natuur, met inachtneming van de epistemologische eis dat de kennis objectief is. (De orthodoxe en gereformeerde theologie leggen het accent meer op de betrouwbaarheid van de Bijbel - dat aspect van de theologie laat ik hier even rusten).
Ik probeer nu heel kort aan te stippen wat ik denk van de natuurlijke theologie in relatie tot de epistemologie. De kernvraag is dan: kan de mens alleen door de natuur te onderzoeken betrouwbare kennis over God verkrijgen?
Mijn antwoord is nee en ik zal proberen uit te leggen waarom ik dat denk.
Continue Reading augustus 28th, 2007
Een gedachte over leven, bewustzijn en geest.
Wat is leven en hoe is het ontstaan? Dat zijn nog eens vragen!
Ik ga in dit stukje tekst een paar gewaagde uitspraken doen.
Wie weet kom ik er mee weg, het is tenslotte zomertijd.
Continue Reading juli 17th, 2007
In een recent door Kruispunt gepubliceerd onderzoek naar religie in Nederland (van 1966 tot 2006) wordt melding gemaakt van toenemend atheïsme. 14 procent van de ondervraagden noemt zich op dit moment atheïst en dat is 8 procent meer dan in 1966.
Als er steeds meer atheïsten zijn, mag je verwachten dat ze steeds vaker in het publieke debat aanwezig zijn, maar ook als je persoonlijke gesprekspartner. Het is goed om te weten wie je gesprekspartner is en wat zijn of haar levensovertuiging inhoudt. Wie of wat is een atheïst? Wat voor argumenten gebruiken atheïsten in discussies met mensen die een andere levensovertuiging hebben? En hoe reageer je daarop? Dit is geen poging om volledig te zijn, maar een korte introductie van ‘de atheïst’ en enkele leestips om een zinvolle discussie met atheïsten te kunnen voeren.
Continue Reading april 23rd, 2007
Steeds vaker gaan er geluiden op om bijbelteksten niet letterlijk te interpreteren, maar de boodschap in zijn geheel als een mystieke wijsheid te beschouwen en zo inspiratie op te doen voor het leven op deze aarde. Hoewel de hermeneutiek niet mijn vakgebied is en theologie te moeilijk voor mij is, wil ik mij toch hard maken voor een letterlijke interpretatie van in ieder geval deze tekst:
Mattheüs 6 vers 25 (NBV):
“Kijk naar de vogels in de lucht”.
Ik doe het zelf in ieder geval wel! Dat wil zeggen: zo vaak als ik de tijd kan vinden. Zo was ik zaterdag 10 maart nog even buiten. De eerste Tjiftjaf van het jaar, dartelende Staartmezen, een jagende Sperwer en een wegzoevende IJsvogel waren maar enkele van de boeiende waarnemingen. Dit poserende Koolmeesje vond ik eigenlijk nog het leukst; de foto heb ik zelf gemaakt. Het normaal zo drukke beestje bleef er echt even voor zitten!
Continue Reading maart 11th, 2007
Wij mensen houden van oorzaak en gevolg denken. Als er iets gebeurt, heeft dat immers een oorzaak. En wij praten graag over wat er zoal gebeurt en wat daar de oorzaken van zijn.
In vroegere tijden, toen kennis over de wereld en de natuur nog niet op zo’n grote schaal voorhanden was als nu, waren oorzaken vaak verborgen.
Voor kinderen zijn oorzaak en gevolg niet altijd duidelijk te onderscheiden.
Zo dacht ik vroeger dat bomen de wind maken, door hard heen en weer te bewegen. Hoe harder ze bewegen, hoe harder het waait!
Maar dat is kinderlogica.
Kinderen kunnen het beter aan hun ouders vragen, want die weten alles. Toch?
Lees verder over een lekke band, goddelijke logica en een filosoof!
Continue Reading januari 9th, 2007
Op 23 november hebben we een geweldig goede Keep the Faith avond gehad. Het had een Dudok-café avond moeten worden, maar helaas: onze reservering moest wijken voor de NOS, die dezelfde zaal als studio gebruikt voor haar politieke uitzendingen van NOVA en Buitenhof. Een week voor datum krijg je dan een afzegging en moesten we alsnog op zoek naar een andere, geschikte lokatie. Gelukkig konden we terecht in ‘t Goude Hooft, een café- restaurant in de buurt, met een bovenzaal die uitstekend geschikt bleek. Lees verder over de avond zelf!
Continue Reading november 24th, 2006